Akşemseddin Hz. Bir Çağın Kaderine Dokunan Büyük Âlim

İstanbul’un fethinin ardında yalnızca orduların gücü ve bir hükümdarın kararlılığı değil, ilmiyle ve düşünceleriyle çağının ötesine uzanan bir şahsiyetin etkisi de vardı. Fatih Sultan Mehmet’in hocası Akşemseddin, Osmanlı tarihine bıraktığı izlerle asırlar sonra da hatırlanmaya devam ediyor.

Fatih’in Ardındaki Büyük Bilge

Tarih, büyük zaferleri hükümdarların isimleriyle kaydeder. Ancak o zaferlerin düşünsel temellerini hazırlayan isimler çoğu zaman satır aralarında kalır. Akşemseddin, bu isimlerden biridir.

1389 yılında dünyaya gelen Akşemseddin Hz., Osmanlı düşünce ve ilim hayatının önemli şahsiyetleri arasında yer aldı. Döneminin dinî ilimlerine hâkim olmasının yanı sıra tıp alanındaki çalışmaları ve tasavvuf anlayışıyla da tanındı.

Onu Osmanlı tarihinin merkezine taşıyan en önemli gelişmelerden biri ise genç Şehzade Mehmet’in yetişmesindeki rolü oldu.

Bir Şehzadenin Hükümdara Dönüşen Yolculuğu

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetme idealinde askerî hazırlıklar kadar güçlü bir irade ve kararlılık da belirleyiciydi.

Akşemseddin Hz., genç hükümdarın manevi dünyasında etkili olan isimler arasındaydı. Fetih sürecindeki desteği, onu yalnızca bir din âlimi değil, Osmanlı tarihinin önemli rehberlerinden biri hâline getirdi.

29 Mayıs 1453 tarihinde İstanbul’un fethedilmesiyle dünya tarihinde yeni bir dönem başladı. Akşemseddin de bu büyük tarihî dönüşümün manevi şahsiyetlerinden biri olarak hafızalara kazındı.

İlmin Sınırlarını Araştıran Bir Hekim

Akşemseddin’in hayatını dikkat çekici kılan özelliklerden biri de tıp alanına duyduğu ilgiydi.

Maddetü’l-Hayat adlı eserinde hastalıkların oluşumu ve bulaşmasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Özellikle hastalıkların gözle görülmeyen unsurlarla yayılabileceğine dair düşünceleri, tıp tarihi açısından dikkat çekici kabul edilir.

Ancak onu modern mikrobiyolojinin kurucusu olarak nitelendirmek tarihsel açıdan doğru değildir. Akşemseddin’in önemi, yaşadığı dönemde hastalıkların nedenlerini anlamaya yönelik ortaya koyduğu fikirlerde yatmaktadır.

Eyüp Sultan’ın Kabrinin Keşfiyle Anılan İsim

İstanbul’un fethinin ardından Akşemseddin’in adı, İslam tarihi açısından önemli bir başka olayla da ilişkilendirildi.

Rivayetlere göre, İstanbul kuşatmaları sırasında hayatını kaybeden sahabe Ebû Eyyûb el-Ensârî’nin kabrinin yerinin belirlenmesinde Akşemseddin önemli rol oynadı.

Bugün İstanbul’un en önemli tarihî ve manevi merkezlerinden biri olan Eyüpsultan, bu hatıranın yüzyıllar boyunca yaşatıldığı yerlerden biri olmaya devam ediyor.

Göynük’te Sona Eren Bir Ömür, Asırlara Uzanan Bir Miras

İstanbul’un fethinin ardından Göynük’e dönen Akşemseddin, hayatının son yıllarını burada geçirdi. 1459 yılında vefat eden büyük âlimin türbesi, bugün Bolu’nun Göynük ilçesinde bulunuyor.

Akşemseddin Hz.lerinin tarihî mirası, yalnızca Fatih Sultan Mehmet ile kurduğu hoca-öğrenci ilişkisinden ibaret değil. O, ilimle inancı, düşünceyle iradeyi ve bilgiyi insan yetiştirme sorumluluğuyla bir araya getiren önemli bir Osmanlı şahsiyetiydi.

Fatih Sultan Mehmet İstanbul’un kapılarını açan hükümdar olarak tarihe geçti. Akşemseddin Hz. ise o büyük dönemin düşünce ve manevi dünyasında iz bırakan isimlerden biri oldu.

Ve belki de Akşemseddin Hazretlerinin hayatından bugüne kalan en önemli ders şudur: Bir insanın tarihteki büyüklüğü, yalnızca kendi başardıklarıyla değil, yetişmesine katkıda bulunduğu insanların dünyayı nasıl değiştirdiğiyle de ölçülür.