Dr. Ender Saraç Yazdı: Kahvaltıyı Atlamak Doğru Mu? Güne Nasıl Başlamalıyız?

Kahvaltı gerçekten günün en önemli öğünü mü, yoksa sabah açlık hissetmeden yemek yemek gereksiz mi? Sağlıklı beslenme konusunda yıllardır farklı görüşlerin tartışıldığı kahvaltı alışkanlığına Dr. Ender Saraç açıklık getiriyor. Kahvaltıda doğru besin seçiminden öğün saatlerine, çocukların beslenmesinden akşam yemeklerine kadar pek çok önemli noktayı değerlendiren Saraç, sağlıklı bir başlangıcın sırrını anlatıyor.

Sevgili okurlarım,

Sabah uyandığınızda ilk yaptığınız şey nedir? Hemen kahvaltı sofrasına mı oturursunuz, yoksa gerçekten acıkmayı mı beklersiniz?

Son yıllarda kahvaltı konusunda birbirinden farklı görüşlerle karşılaşıyoruz. Bir tarafta “Kahvaltı günün en önemli öğünüdür” diyenler, diğer tarafta ise “Acıkmadan kahvaltı yapmaya gerek yok” görüşünü savunanlar var.

Benim bu konudaki yaklaşımım yıllardır oldukça net.

Kahvaltıyı önemli buluyorum. Kahvaltı alışkanlığından vazgeçmeyelim diyorum. Ancak burada üzerinde özellikle durmamız gereken bir ayrıntı var.

Kahvaltı dediğimiz şey simit, poğaça, börek, beyaz ekmek, reçel ve şeker yükünden oluşan bir sofra olmamalı.

Çünkü önemli olan yalnızca sabah bir şeyler yemek değil, güne hangi besinlerle başladığımızdır.

Bir de bedenimizin verdiği açlık sinyalini dinlemeyi öğrenmeliyiz.

Ben acıkmadan sürekli yemek yenmesini de doğru bulmuyorum.

Yani mesele saate bakıp otomatik olarak sofraya oturmak değil. Bedeninizi tanımak, gerçek açlığı fark etmek ve kahvaltı yaptığınızda kaliteli besinleri tercih etmek.

Kahvaltının Adı Var Ama İçeriği Daha Önemli

Bizim kültürümüzde kahvaltı sofraları oldukça zengindir. Bu, mutfağımızın en güzel geleneklerinden biridir.

Ancak zengin kahvaltıyla ağır kahvaltıyı birbirine karıştırmamak gerekiyor.

Masada dört çeşit börek, birkaç çeşit ekmek, poğaça, kızartma, şekerli ürünler ve üzerine tatlı varsa bu benim sağlıklı kahvaltı anlayışım değil.

Ben kahvaltıda özellikle proteine önem veriyorum.

Yumurta güzel bir seçenektir. Yanına uygun miktarda peynir veya çökelek eklenebilir.

Bol yeşillik olmasını çok severim.

Maydanoz, roka ve mevsimine göre diğer yeşillikler kahvaltı soframızı hem renklendirir hem de besin çeşitliliğini artırır. Üzerlerine biraz limon sıkabilirsiniz.

Zeytin ve kaliteli zeytinyağı da bizim mutfağımızın çok değerli besinleridir.

Ekmek yiyecekseniz miktarını abartmadan, tam tahıllı ve mümkünse ekşi mayalı ekmeği tercih edebilirsiniz.

İşte benim bahsettiğim sağlıklı kahvaltı budur.

Az ama kaliteli.
Dengeli.
Ve insanı hamurla, şekerle doldurmayan bir kahvaltı.

Ben Kendi Kahvaltımda Nelere Dikkat Ediyorum?

Ben de kahvaltı yapan biriyim.

Kendi soframda genellikle bir dilim kadar tam tahıllı ekmek, zeytin, zeytinyağı, az yağlı çökelek veya peynir ve bol yeşillik tercih ediyorum.

Zaman zaman bir tatlı kaşığı kadar bal da tüketiyorum.

Çayın ise şekersiz olmasına dikkat ediyorum.

Ben özellikle yeşil çayı severim. Ancak klasik Türk çayı içilecekse de mümkün olduğunca şekersiz tüketilmesini tercih ederim.

Bazen insanlar sağlıklı beslenmeyi gereğinden fazla karmaşık hale getiriyor.

Oysa güzel bir yumurta, biraz peynir, bol yeşillik, kaliteli zeytinyağı ve uygun miktarda tam tahıllı ekmekle son derece güzel bir kahvaltı yapılabilir.

Her gün sofraya onlarca çeşit koymak zorunda değilsiniz.

Unutmayın, kalite çeşidin fazlalığından daha önemlidir.

Simit Ve Poğaça Kahvaltı Alışkanlığına Dönüşmesin
Sabah evden aceleyle çıkıyoruz

Yolda bir simit alıyoruz.

Ofise geliyoruz, poğaça yiyoruz.
Yanında da şekerli bir çay veya kahve…
Sonra öğlene doğru yeniden acıkıyoruz.
Bu düzeni her gün tekrarladığınızda aslında güne büyük ölçüde hamur ve rafine karbonhidrat ağırlıklı başlamış oluyorsunuz.
Ben özellikle bu alışkanlığa dikkat edilmesini istiyorum.
Simit veya börek hayatınızdan tamamen çıksın demiyorum.

Ben zaten sağlıklı yaşam konusunda sürekli yasaklardan yana değilim.

Ama bunlar günlük kahvaltının temelini oluşturmasın.

Arada keyif için yenilen bir börek başka bir şeydir, her sabah kahvaltı yerine poğaça yemek başka bir şeydir.

Sağlıklı yaşamda yine dönüp aynı kelimeye geliyoruz:

Denge.

Her Sabah Mutlaka Aynı Saatte Kahvaltı Yapmak Zorunda Mısınız?
Burada kahvaltıyla ilgili başka bir önemli noktaya geliyoruz.

Ben kahvaltının önemine inanıyorum ama acıkmadan yememe düşüncesine de katılıyorum.
Sabah gözünüzü açtığınız anda yemek yemek zorunda değilsiniz.
Bedeninizi dinleyin.
Gerçekten aç mısınız?
Bazı insanlar çok erken kalkıyor ve hemen yemek istemiyor. Birkaç saat sonra gerçek açlık hissettiğinde daha geç bir kahvaltı yapabiliyor.
Ben kendi yaşamımda da yoğun çalışmadığım veya çok ağır spor yapmadığım bazı dönemlerde iki öğün beslenebiliyorum.
Geç yapılmış kaliteli bir kahvaltı ve erken bir akşam yemeği benim uyguladığım düzenlerden biridir.
Dolayısıyla “Saat sekiz oldu, aç değilim ama mutlaka kahvaltı yapmalıyım” şeklinde mekanik bir yaklaşımın da doğru olduğunu düşünmüyorum.

Önemli olan bedenimizin doğal sinyallerini yeniden duymayı öğrenmek.

Elbette herkesin beslenme ihtiyacı aynı değildir. Özellikle çocukların, hamilelerin, diyabet hastalarının ve düzenli ilaç kullanan kişilerin öğün düzeni kendi sağlık koşullarına göre değerlendirilmelidir.

Kışın Çorba İle Kahvaltı Da Yapabilirsiniz

Kahvaltının mutlaka peynir, zeytin ve yumurtadan oluşması gerektiğini de düşünmeyin.

Özellikle havalar soğuduğunda ben zaman zaman tarhana veya mercimek çorbasını kahvaltı için güzel bir alternatif olarak görüyorum.

Haftada birkaç kez sıcak bir çorbayla güne başlamak bizim geleneksel mutfağımıza da yabancı değildir.

Anadolu’da geçmişten beri sabah çorba içilen pek çok bölge vardır.
Bazen modern yaşamda sağlıklı beslenmek için sürekli yeni ve yabancı ürünler arıyoruz.
Oysa kendi mutfağımızda çok değerli seçenekler var.
Mercimeğimiz var.
Tarhanamız var.
Yumurtamız, yoğurdumuz, peynirimiz, zeytinimiz, yeşilliklerimiz var.
Sağlıklı beslenmek için sofrayı mutlaka pahalı ve karmaşık hale getirmemiz gerekmiyor.

Sabah İyi Ye, Akşamı Hafiflet

Ben günlük beslenmede öğünlerin dağılımını da önemsiyorum.
Günün bütün yemeğini akşama bırakmayı doğru bulmuyorum.
Sabah hiçbir şey yemeyip öğleni geçiştirip akşam saatlerinde çok büyük bir sofraya oturmak bedenimizin doğal ritmi açısından benim tercih ettiğim bir düzen değil.
Ben daha güçlü bir kahvaltı ve daha erken, daha sade bir akşam öğününü tercih ediyorum.
Özellikle gece geç saatlerde sürekli yemek yenmesini doğru bulmuyorum.
Günün ilk bölümünde daha aktif oluyoruz.

Çalışıyoruz.
Yürüyoruz.
Enerji harcıyoruz.
Akşam ise pek çoğumuzun günlük hareketliliği azalıyor.
Bu nedenle beslenme düzenimizi oluştururken sadece ne yediğimize değil, ne zaman yediğimize de bakmalıyız.

Çünkü sağlıklı beslenme yalnızca tabağımızdaki yiyeceklerden ibaret değildir. Öğünlerimizin zamanlaması, porsiyonlarımız ve günlük yaşam alışkanlıklarımız da bu bütünün parçalarıdır.

Çocuklara Da Kahvaltı Alışkanlığını Doğru Öğretelim

Kahvaltı alışkanlığının çocuklukta başlaması da önemli.

Ama çocuğa kahvaltı yaptırmak adına her sabah çikolatalı ürünler, şekerli gevrekler veya hamur işleri vermek doğru bir alışkanlık oluşturmaz.

Çocuklarımız gerçek besinlerin tadını öğrenmeli.
Yumurta yemeyi, peynir yemeyi, zeytini, yeşillikleri tanımalı.
Biz yetişkinler de burada örnek olmalıyız.
Anne ve baba kahvaltıda sürekli paketlenmiş veya şekerli ürünler tüketiyorsa çocuğa farklı bir alışkanlık kazandırmak kolay olmaz.
Çocuklara sağlıklı beslenmeyi yalnızca anlatarak değil, kendi soframızda uygulayarak da öğretebiliriz.
Sağlıklı yaşam çoğu zaman evde başlar.

Kahvaltıyı Bir Zorunluluk Değil, Kaliteli Bir Başlangıç Olarak Görün
Benim için kahvaltının özeti aslında çok basit.

Açlığınızı dinleyin.
Kahvaltı yaptığınızda kaliteli beslenin.
Proteini unutmayın.
Yeşilliğinizi sofradan eksik etmeyin.
Zeytinyağımızdan yararlanın.
Ekmeğin türüne ve miktarına dikkat edin.
Çayınıza sürekli şeker eklemeyin.
Simit, poğaça ve böreği günlük kahvaltının vazgeçilmezi haline getirmeyin.

Ve en önemlisi, sağlıklı beslenmeyi kendinize eziyet haline dönüştürmeyin.

Ben yıllardır sağlıklı yaşamı bir yasaklar listesi olarak görmüyorum.

Bedeninizi tanıyın.

Kaliteli besini seçin.

Ölçüyü koruyun.

Günün ilk öğününü güzel kurduğunuzda yalnızca karnınızı doyurmuş olmazsınız; güne kendinize iyi bakarak başlamış olursunuz.

Bazen sağlıklı yaşamın en güzel başlangıcı, önümüzde duran sade ama doğru hazırlanmış bir kahvaltı tabağıdır.

Sağlıkla ve sevgiyle kalın.

Dr. Ender Saraç